Ngày Quốc tế Hạnh phúc (International Day of Happiness) được Liên Hợp Quốc chính thức công nhận vào năm 2013 và chọn ngày 20/3 hằng năm để tôn vinh giá trị cốt lõi của con người: hạnh phúc. Đây là dịp để mỗi quốc gia, tổ chức và cá nhân cùng nhìn nhận lại những giá trị sống, hướng đến một thế giới phát triển bền vững, công bằng và nhân văn hơn.
Hạnh phúc không đơn thuần là trạng thái cảm xúc nhất thời, mà là một mục tiêu phát triển toàn diện. Theo Liên Hợp Quốc: “hạnh phúc và sự thịnh vượng là những khát vọng phổ quát của con người và cần được công nhận là mục tiêu cơ bản của chính sách công” (United Nations, 2012). Quan điểm này đánh dấu một bước chuyển quan trọng từ việc không chỉ chú trọng tăng trưởng kinh tế mà còn quan tâm đến chất lượng cuộc sống, sức khỏe tinh thần và sự hài lòng của người dân. Chỉ số Hạnh phúc Thế giới (World Happiness Report) cũng cho thấy rằng các yếu tố như sự hỗ trợ xã hội, sức khỏe, tự do cá nhân, lòng tin và sự tử tế đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao hạnh phúc của con người.
Dưới góc nhìn khoa học, hạnh phúc không chỉ là cảm xúc nhất thời mà là một cấu trúc tâm lý phức hợp, thường được gọi là “well-being” (trạng thái an lạc chủ quan). Các nghiên cứu trong tâm lý học tích cực cho thấy hạnh phúc bao gồm nhiều yếu tố như cảm xúc tích cực, sự gắn kết, ý nghĩa sống và thành tựu cá nhân – được hệ thống hóa trong mô hình PERMA của Martin Seligman. Điều này cho thấy hạnh phúc là một quá trình có thể được nuôi dưỡng và can thiệp thông qua các chiến lược tâm lý và xã hội. Đặc biệt, mối liên hệ giữa hạnh phúc và sức khỏe tâm thần đã được nhiều tổ chức quốc tế và nghiên cứu khoa học khẳng định. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sức khỏe không chỉ là “không có bệnh tật” mà là trạng thái “hoàn toàn thoải mái về thể chất, tinh thần và xã hội”. Trong một báo cáo liên quan đến Ngày Quốc tế Hạnh phúc, WHO nhấn mạnh rằng: “hỗ trợ sức khỏe tâm thần và tâm lý – xã hội là điều thiết yếu để con người sống hạnh phúc và khỏe mạnh”. Điều này cho thấy hạnh phúc vừa là kết quả, vừa là yếu tố bảo vệ sức khỏe tâm thần.
Ở cấp độ sinh học, hạnh phúc còn liên quan đến hoạt động của các chất dẫn truyền thần kinh như dopamine, serotonin – những yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến cảm xúc và hành vi. Theo các nghiên cứu về thần kinh học, những trải nghiệm tích cực và cảm xúc hạnh phúc có thể cải thiện chức năng não bộ, giảm căng thẳng và tăng khả năng thích nghi với nghịch cảnh. Điều này lý giải vì sao các can thiệp tâm lý tích cực như thực hành lòng biết ơn, chánh niệm hay xây dựng mối quan hệ lành mạnh có thể cải thiện sức khỏe tâm thần rõ rệt.
Nhà tâm lý học Martin Seligman từng nhấn mạnh: “Hạnh phúc không chỉ là cảm xúc vui vẻ nhất thời, mà là một trạng thái bao gồm ý nghĩa, sự gắn kết và những thành tựu có giá trị” (Seligman, 2011). Như vậy, hạnh phúc là một hành trình cần được nuôi dưỡng mỗi ngày, từ những điều giản dị nhất.
Tại Việt Nam, Ngày Quốc tế Hạnh phúc đã được hưởng ứng mạnh mẽ với nhiều hoạt động thiết thực như truyền thông cộng đồng, giáo dục kỹ năng sống, chăm sóc sức khỏe tâm thần và xây dựng môi trường làm việc tích cực. Trong bối cảnh hiện nay, khi các vấn đề về stress, lo âu và trầm cảm ngày càng gia tăng, việc quan tâm đến sức khỏe tinh thần và xây dựng lối sống lành mạnh chính là chìa khóa để nâng cao chất lượng hạnh phúc cho mỗi người dân. Hơn bao giờ hết, Ngày Quốc tế Hạnh phúc 20/3 là lời kêu gọi mỗi chúng ta dừng lại một chút giữa nhịp sống hối hả, để nhìn lại chính mình và những giá trị xung quanh. Hạnh phúc không ở đâu xa – nó bắt đầu từ cách ta sống, cách ta yêu thương bản thân và cách ta lan tỏa điều tích cực đến cộng đồng. Khi mỗi cá nhân hạnh phúc, xã hội sẽ trở nên tốt đẹp hơn, và thế giới cũng sẽ trở nên đáng sống hơn.
Trong bối cảnh hiện nay, khi các rối loạn tâm thần đang gia tăng trên toàn cầu, ý nghĩa của Ngày Quốc tế Hạnh phúc càng trở nên sâu sắc. Đây không chỉ là một ngày kỷ niệm mang tính biểu tượng, mà còn là lời kêu gọi hành động: đầu tư cho sức khỏe tâm thần, xây dựng môi trường sống tích cực và thúc đẩy các chính sách vì con người.
Hạnh phúc, suy cho cùng, không phải là đích đến xa vời, mà là hành trình được vun đắp mỗi ngày. Ngày 20/3 là dịp để mỗi người tự hỏi: ta đã lắng nghe – dành thời gian chăm sóc bản thân mình hay chưa, đã quan tâm đủ đến sức khỏe tinh thần của bản thân chưa? Khi mỗi cá nhân biết nuôi dưỡng hạnh phúc, xã hội sẽ trở nên nhân văn hơn – đó chính là nền tảng bền vững cho một thế giới khỏe mạnh, hòa bình và phát triển.
ThS. Cao Minh Hải
Tài liệu tham khảo:
- United Nations (2012). Resolution 66/281: International Day of Happiness.
- WHO (2023). International Day of Happiness: A mental health approach.
- Seligman, M. E. P. (2011). Flourish – PERMA model.
- Helliwell, J. et al. World Happiness Report.
- Cherry, K. (2020). Subjective well-being & neuroscience of happiness.
