“Vạch trần sức hấp dẫn giả tạo – Đẩy lùi nghiện nicotine và thuốc lá”
Ngày Thế giới Không Thuốc lá 31/5 hằng năm là chiến dịch toàn cầu do World Health Organization phát động nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe, môi trường và sự phát triển bền vững của xã hội. Năm 2026, Tổ chức Y tế Thế giới lựa chọn chủ đề: “Unmasking the appeal – countering nicotine and tobacco addiction” (tạm dịch: “Vạch trần sức hấp dẫn giả tạo – Đẩy lùi nghiện nicotine và thuốc lá”), tập trung cảnh báo các chiến lược tiếp thị ngày càng tinh vi của ngành công nghiệp thuốc lá và nicotine đối với giới trẻ.
Trong nhiều năm qua, mặc dù tỷ lệ hút thuốc lá truyền thống tại nhiều quốc gia đã giảm, các công ty thuốc lá vẫn không ngừng thay đổi chiến lược nhằm thu hút người sử dụng mới, đặc biệt là thanh thiếu niên. Các sản phẩm như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, nicotine tổng hợp hay các thiết bị vaping được thiết kế với hình thức hiện đại, màu sắc bắt mắt, mùi vị hấp dẫn như trái cây, bạc hà, bánh kẹo… đã khiến nhiều người trẻ lầm tưởng đây là những sản phẩm “ít độc hại” hoặc “an toàn hơn thuốc lá thông thường”. Tuy nhiên, trên thực tế, các sản phẩm này vẫn chứa nicotine – chất gây nghiện mạnh có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến não bộ, tim mạch, hô hấp và sức khỏe tâm thần.
Theo WHO, nicotine có thể làm gia tăng nguy cơ lệ thuộc, ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ ở thanh thiếu niên, gây suy giảm khả năng tập trung, rối loạn cảm xúc và tăng nguy cơ sử dụng các chất gây nghiện khác. Đặc biệt, việc tiếp xúc sớm với nicotine ở trẻ em và thanh thiếu niên có thể để lại hậu quả lâu dài đối với sức khỏe thể chất và tinh thần. Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, nhiều nội dung quảng bá thuốc lá điện tử được lồng ghép dưới dạng hình ảnh thời trang, phong cách sống hiện đại hoặc xu hướng giải trí, khiến giới trẻ dễ bị tác động mà không nhận thức đầy đủ về nguy cơ sức khỏe.
Không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân người sử dụng, thuốc lá còn là gánh nặng lớn đối với gia đình và xã hội. Hút thuốc lá làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lý nghiêm trọng như ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, bệnh tim mạch, đột quỵ và nhiều rối loạn sức khỏe khác. Khói thuốc thụ động cũng gây hại cho người xung quanh, đặc biệt là trẻ em, phụ nữ mang thai và người cao tuổi. Ngoài ra, ô nhiễm môi trường từ đầu lọc thuốc lá, pin và linh kiện điện tử của thuốc lá điện tử đang trở thành vấn đề đáng lo ngại trên toàn cầu.
Hưởng ứng Ngày Thế giới Không Thuốc lá năm 2026, Bệnh viện Tâm thần TP.HCM kêu gọi cộng đồng nâng cao nhận thức về tác hại của nicotine và các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới; chủ động bảo vệ bản thân, gia đình và thế hệ trẻ trước các hình thức quảng bá gây hiểu lầm của ngành công nghiệp thuốc lá. Đồng thời, mỗi người dân cần tích cực xây dựng môi trường sống không khói thuốc, thực hiện lối sống lành mạnh và chung tay vì một cộng đồng khỏe mạnh, văn minh và an toàn.
