HỘI CHỨNG ÁC TÍNH DO THUỐC AN THẦN KINH VỚI SỰ BỔ SUNG THÊM ARIPIPRAZOLE VÀO OLANZ

808

Hội chứng ác tính do thuốc an thần kinh với sự bổ sung thêm Aripiprazole vào Olanzapine.

Nguồn: Am J Psychiatry 165:1488-1489, November 2008doi: 10.1176/appi.aip.008.07121972. 2008 American Psychiatric Association.

PHILLIP B. MARSHALL, MD., THOMAS A. MELLAN, MD., & SHANA XUANLAN C. NGUYEN, MD. Washington, D.C.

Theo tác giả các thuốc chống loạn thần thế hệ thứ hai được biết là ít tác dụng phụ trầm trọng hơn các thuốc cổ điển (1). Mặc dù tính an toàn của các thuốc này được xác lập khi dùng một mình, chúng thường được dùng phối hợp (1,2). Chúng tôi mô tả trường hợp xảy ra hội chứng ác tính do thuốc an thần kinh gây nguy hại đến một bệnh nhân đang dùng một phối hợp đặc biệt các thuốc chống loạn thần thế hệ thứ 2.

“Ông M” là một người đàn ông Mỹ lai Phi 33 tuổi bị chậm phát triển tâm thần được đưa đến phòng cấp cứu bằng xe cứu thương sau khi ông ta có tư duy không liên quan, tiêu tiểu không tự chủ và bị run. Ông ta đã được kê toa dùng olanzapine (10mg/ngày) trong 9 tháng vì các hành vi gây hấn. Aripiprazole và benztropine được cho thêm vào 1 tháng trước đó do vẫn còn dễ bị kích thích và mất ngủ. Khoảng 2 tuần sau aripiprazole được tăng từ 5mg lên 10mg/ngày. Một thời gian ngắn sau đó mẹ bệnh nhân báo rằng ông ta không đi được, từ chối ăn uống, không tự chăm sóc bản thân và cứng toàn thân, yếu, đau và vã mồ hôi lạnh.

Không có bệnh sử trước đó về rối loạn vận động, sử dụng chất gây nghiện, dị ứng hoặc té ngã. Sau đánh giá của phòng cấp cứu chuẩn về đường thở của bệnh nhân, tình trạng hô hấp và tuần hoàn, BS chuyên khoa tâm thần và thần kinh tư vấn về các thuốc sử dụng, xét nghiệm hình ảnh học thần kinh, và truyền dịch IV. Trong lúc khám, ông M tỉnh táo, nói năng không liên quan, sốt cao, vã mồ hôi, nhịp tim nhanh và co cứng cơ. Kết quả xét nghiệm máu tăng bạch cầu, tăng ure/máu, giảm Kali/máu, tăng alanine aminotransferase, tăng aspartate aminotransferase, và tăng creatinine phosphokinase (đỉnh = 3,210 U/l). Chụp CT đầu không cản quang, XQ ngực và chọc dò dịch não tủy, công thức máu, xét nghiệm nước tiểu và cấy máu đều âm tính. Bệnh nhân được nhận vào đơn vị săn sóc đặc biệt và được bắt đầu cho dùng bromocriptine, lorazepam (tiêm IV) và kháng sinh nhưng kháng sinh này được ngưng lại sau khi có kết quả cấy máu.

Sau khi các triệu chứng được cải thiện và nồng độ creatinine phosphokinase trở về bình thường, ông M được chuyển sang khoa nội theo dõi tiếp vì HA vẫn còn dao động, vã mồ hôi, cứng người, run tay và lú lẫn. Dantrolene (IV) được thêm vào trong chế độ điều trị. Khoảng 5 tuần sau khi khởi phát hội chứng ác tính do thuốc an thần kinh, hầu hết các triệu chứng của ông ta được hồi phục. Tuy nhiên, quá trình nằm viện còn bị kéo dài vì viêm phổi và nhiễm trùng đường tiểu và nhiễm trùng da.

Trường hợp này mô tả diễn tiến hội chứng ác tính do thuốc an thần kinh sau khi thêm một liều thấp aripiprazole vào olanzapine. Dữ liệu về nguy cơ hội chứng ác tính của thuốc chống loạn thần thế hệ thứ 2 (3,4), bao gồm aripiprazole ở liều điều trị đang được tích lũy. Benztropine có thể góp phần gây nên sảng và chậm phát triển tâm thần là một yếu tố nguy cơ cho hội chứng ác tính do thuốc an thần kinh (5). Tuy nhiên, việc đưa thêm một tác nhân có ái tính cao với thụ thể dopamine vào một trị liệu đang dùng thuốc chống loạn thần thế hệ thứ hai dường như là một yếu tố then chốt trong trường hợp này.

Người dịch: ThS. BS. Lê Thị Hồng Nhung, Khoa Khám Trẻ em Và Bệnh Viện Ban Ngày