ĐAU NỬA ĐẦU MIGRAINE VÀ BỆNH ĐỒNG DIỄN

411
đau nửa đầu migraine
đau nửa đầu migraine

Đau nửa đầu Migraine có tỷ lệ khá cao trong các bệnh lý nội thần kinh có kèm theo nhiều biểu hiện bệnh tâm thần đồng diễn. Các tác giả nghiên cứu cho biết có mối liên quan giữa Migraine và một vài bệnh tâm thần gồm trầm cảm, lo âu và rối loạn stress sau chấn thương.

Các số liệu cho thấy các nguy cơ liên quan trên ở bệnh nhân đau nửa đầu Migraine thường kéo dài. Các bác sĩ đã sử dụng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh fMRI ( chụp MRI hoạt động chức năng não bộ) và giải thích sinh lý bệnh học mối liên quan Migraine và các biểu hiện rối loạn tâm thần kể trên.

Trầm cảm được nghiên cứu nhiều nhất ở bệnh nhân đau nửa đầu Migraine, từ 2 – 4 lần ở bệnh nhân rối loạn khí sắc (trong đó có rối loạn trầm cảm). Theo Breslau và cs trong một nghiên cứu đoàn hệ (cohort) thực hiện tại Detroit (Hoa Kỳ), tỷ lệ bệnh nhân trầm cảm có nguy cơ đau nửa đầu Migraine tăng (RR 3.4; 1.4 – 8.7) và tỷ lệ bệnh nhân đau nửa đầu Migraine bị trầm cảm tăng (RR 5.8; 2.7 – 8.1). Ngoài ra, bệnh nhân đau nửa đầu Migraine có nguy cơ tăng cơn hoảng loạn, ám ảnh và lo âu lan tỏa khá cao (gấp 6 lần).

Một nghiên cứu khác (Stewart và cs) tại Washinton Coutry, Maryland với trên 10.000 người tham gia cho kết quả 15 % nữ và 12,8 % nam tìm đến bác sĩ không chuyên khoa khám về các biểu hiện tâm thần khi bị các loại cơn đau đầu.

Các tác giả cho rằng cần nhiều nghiên cứu làm sáng tỏ “vòng cung kết nối thần kinh – tâm thần” trong mối liên kết giữa Migraine và 3 bệnh tâm thần đồng diễn kể trên nhằm điều trị hiệu quả hơn.

Sau đó các tác giả đưa ra nhận xét tổng kết về sử dụng thuốc điều trị những trường hợp trên.

Thực tế, sau thời gian dài thăm khám và điều trị, chúng tôi nhận được nhiều lý do đến khám vì đau đầu mất ngủ có liên quan đến chẩn đoán Migraine.

• Số bệnh nhân đến khám vì đau đầu, mất ngủ nhiều nhất. Từ đây, sau khi hỏi bệnh rồi tập hợp tiêu chuẩn chẩn đoán, các bệnh khác như trầm cảm, lo âu cũng gặp thường xuyên.
• Nữ tuổi trưởng thành và trung niên gặp nhiều hơn.
• Số bệnh nhân đến khám mang theo toa thuốc ghi chẩn đoán “Theo dõi Migraine” kèm một số mã số tên bệnh khác khá nhiều cùng với nhiều loại tên thuốc.

Có thể nói, thực tế này xuất phát từ thực tế khác (trong thăm khám hiện nay) là bệnh nhân khai bệnh theo ý nghĩ chủ quan, không cụ thể, ít nhất là các điểm đau khu trú đặc trưng của các loại đau đầu, trong đó Migraine. Hoàn cảnh xuất hiên và thời gian kéo dài của cơn hay thay đổi vị trí đau trên đầu, cường độ đau, hướng lan tỏa rất cần thiết để có được chẩn đoán phù hợp. Tuy nhiên hầu hết các bác sĩ không đủ thời gian để hỏi bệnh, chưa kể việc nhận định triệu chứng bệnh nhân khai không hoặc chưa phải là khách quan bởi sự phức tạp của cơ chế hoạt động tâm lý tâm thần khi có các biểu hiện liên quan bệnh tâm thần. Chính vì vậy, đa số các trường hợp được nhận định lại và sử dụng thuốc chuyên khoa tâm thần nhiều hơn các loại thuốc đã được dùng trước đó.

Sự phức tạp này phụ thuộc tâm tính và một số đặc trưng văn hóa của người bệnh, và để hiểu sự phức tạp này các bác sĩ chuyên khoa cần được huấn luyện cũng như kinh nghiệm thực hành hàng ngày. Có lẽ đây có thể là lý do đau đầu Migraine được chẩn đoán quá quá sớm. Do vậy, nhiều trường hợp cơn đau đầu cải thiện nhiều sau tái khám nhờ vào trị liệu các bệnh tâm thần đồng diễn ở bệnh nhân đau nửa đầu Migraine.

Có thể sự phức tạp trên dẫn đến bệnh nhân được dùng nhiều loại thuốc khác chuyên khoa hoặc chồng lấn và đương nhiên sẽ không mang lại nhiều hiệu quả điều trị, chưa kể hậu quả do tương tác thuốc. Do vậy, nếu được bác sĩ chuyên khoa tư vấn đúng trước khi khám sẽ giảm được nhiều chí phí bất lợi.

Ngoài mối liên kết với một số biểu hiện bệnh tâm thần kể trên, đau đầu và đau nửa đầu Migraine còn liên quan đến một số bệnh lý nội khoa khác cần được tham khảo nhiều hơn.

Bs Phạm Văn Trụ. Nguyên PGĐ Bv TT Tp HCM.

Tham khảo:
1. BMJ Journals. Migraine and its psychiatric comorbidities. Nguồn: http://dx.doi.org/10.1136/jnnp-2015-312233
2. David W. Dodick. Stephen D. Silberstein. Migraine. Third Edition. Oxford University Press. 2016. Page 5-6; 70 – 73. Contemporary Neurology Series. South Asia Edition.

Kỳ sau: Headache Quiz: Cluster Headache, Triggers, Orofacial Pain.